4. Willa, ul. Sądowa 8 Widok na budynek od strony ul. Sądowej Ciekawą architekturą poszczycić się mogą budynki usytuowane w sąsiedztwie zespołu sądowo-więziennego, wzdłuż ul. Sądowej. W głównej mierze są to dawne bogate mieszczańskie kamienice czynszowe, których fasady zdobią liczne detale i ozdoby architektoniczne. Całość utrzymana w stylach historyzujących, z głównym naciskiem na neorenesans - styl architektoniczny modny w Bytomiu w latach 70-tych i 80-tych XIX wieku. Z prawie jednorodnej pierzei ulicznej wyróżnia się tylko jeden obiekt. Jest to cofnięta od linii zabudowy mała willa przy ul. Sądowej 8. Być może w historii związanej z jej powstaniem znajdziemy motywację indywidualnego i wyróżniającego ją z otoczenia sposobu zagospodarowania parceli, usytuowanej już wówczas w ścisłym śródmieściu Bytomia. Tak więc z najstarszych rejestrów gruntów (księga założona w 1886 roku), oraz z zachowanych akt Policji Budowlanej (akta z lat 1884-1941), możemy wyczytać, że około 1880 roku właścicielem parceli był rzeźbiarz Anton Kapst. To on wybudował pierwszy budynek gospodarczy, o którym wzmiankują materiały źródłowe, a który pełnił funkcję pracowni rzeźbiarskiej. Budynek ów wzniesiony był w miejscu mniej więcej odpowiadającym dzisiejszemu usytuowaniu willi. Był to dwukondygnacyjny murowany dom bez podpiwniczenia, z surowej czerwonej cegły, wyglądem przypominający warsztat lub inny obiekt o funkcji typowo gospodarczej. Wewnątrz znajdowały się dwa pomieszczenia, atelier i pracownia robocza. Należy przypuszczać, że zamierzeniem właściciela było wzniesienie od frontu parceli, wzdłuż ulicy Sądowej, okazałej kamienicy czynszowej, które powstawały w tym czasie w sąsiedztwie jak grzyby po deszczu. W niedalekiej przyszłości stało się jednak inaczej. W 1886 roku Anton Kapst rozbudował atelier w budynku pracowni rzeźbiarskiej, a w rok później rozpoczął budowę domu mieszkalnego, który przylegał ścianą szczytową do pracowni i który miał służyć jego potrzebom. Projekt domu wykonał E. Würtemberg. Przedstawia on stojący do dziś stylowy budynek neorenesansowy bogaty w wystrój rzeźbiarsko-ornamentalny oraz hermami nad przejazdem. Pewne zmiany w kondygnacji poddasza, różniące go obecnie od wersji rysunkowej możliwej do odczytania z przedwojennych akt Policji Budowlanej, zostały wprowadzone z pewnością w trakcie budowy. Mianowicie gładki mur zewnętrzny poddasza zmieniono od strony fasady na atrakcyjną w formie mansardę, a wokół ościeży okien poddasza wprowadzono bogate dekoracje rzeźbiarskie. W 1903 roku budynek ten podłączono do nowopowstałej w Bytomiu sieci kanalizacyjnej i deszczowej. W rok później ogród przed frontem budynku ogrodzono drewnianym parkanem na murowanym cokole i takichże słupkach. Teren przyległy od południa do omawianej parceli, dochodzący aż do obecnej ulicy Powstańców Warszawskich, był nadal niezabudowany, a należał również do Antona Kapsta. Natomiast podwórko ulokowane za budynkiem mieszkalnym ulegało z roku na rok licznym przebudowom i zabudowie. Znajdowały się tam pomieszczenia gospodarcze, warsztatowe oraz duża pracownia rzeźbiarsko-sztukatorska. Na przełomie wieków pracownia ta zmieniła swój status prawny i stała się spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, powiększając jednocześnie swój potencjał do sporej fabryki oferującej usługi sztukatorstwa i kamieniarstwa artystycznego, oraz produkującej materiały i galanterię budowlaną, taką jak: dachówki i gąsiory cementowe, płyty stropowe i dachowe z cementu, rynny i korytka odpływowe, elementy schodowe, przeróżne kształtki cementowe i ozdobne detale architektoniczne też z cementu lub gipsu (Oberschlesien Stück & Kunststeinfabrik, G.m.b.H.). Obecnie willa jest własnością Powszechnej Spółdzielni Spożywców "Społem" (* patrz Uwaga), a jej niewątpliwą atrakcją jest zachowany zabytkowy witraż gomułkowy z wizerunkiem wspaniałego bukietu kwiatów polnych. Uwaga Od czasu ukazania się książki nastąpiły zmiany użytkowników budynku i po PSS "Społem" użytkownikiem obiektu był Bank Handlowy SA w Warszawie - oddział w Bytomiu, a obecnie ma siedzibę Zakład Ubezpieczeń Społecznych o/Bytom. (Cz.Cz.) więcej »                     Jeśli ta tematyka wzbudzi Wasze zainteresowanie lub ktoś z odwiedzających te strony posiada w swoich zbiorach zbędne pocztówki lub fotografie ze starego Bytomia lub też może przesłać ich graficzną reprodukcję - to bardzo proszę o kontakt na poniższy e-mail:     » pozycja 1 » pozycja 2            © 2004 prawa autorskie zastrzeżone