1. Budynek Starostwa Powiatowego, ul. Korfantego 34 Budynek Starostwa Powiatowego (Landratsamt), ul. Korfantego 34 (dawnej Kluckowitzer Strasse), obecnie Oddział Muzeum Górnośląskiego. Niewiele osób w Bytomiu słyszało o Starostwie Powiatowym, mającym niegdyś swą siedzibę w naszym mieście. Niewiele też osób potrafi już dzisiaj rozszyfrować funkcję tej instytucji. A mieściła się i działała w jednym z piękniejszych budynków Bytomia, w malowniczej willi usytuowanej w ogrodzie przy ulicy Korfantego 34. Dzisiaj budynek ten użytkuje Muzeum Górnośląskie, którego główny gmach znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie, przy placu Jana III Sobieskiego. Budynek willi oddano do użytku Muzeum w 1982 roku, po przeprowadzonym remoncie gruntowym. Mieszczą się w nim pracownie i pomieszczenia administracyjno - biurowe części działów Muzeum, wspaniała sala koncertowa, a także sale wystawowe z ekspozycjami stałymi oraz czasowymi. W latach 80-tych funkcjonowała tu galeria autorska znanego malarza - Jerzego Dudy Gracza. Przenieśmy się jednak o kilka wieków wstecz, aby prześledzić losy Starostwa od momentu jego powstania aż do czasu likwidacji. Opowieść zaczynamy w 1740 roku, kiedy to wojska pruskie wkroczyły na Śląsk i niebawem zagarnęły jego większą część. Śląsk był wcześniej lennem Habsburgów austriackich. W 1742 roku, na mocy traktatu wrocławskiego uznającego prawo Prus do Śląska, utworzony został powiat bytomski, a miasto stało się jego ośrodkiem. Bytom jako miasto nie podlegał Starostwu, miał własnego burmistrza i ratusz na Rynku. W tym czasie tak zwane "stanowe państwo bytomskie" utworzone z terenów Bytomia i jego okolic znajdowało się w rękach Hencklów von Donnersmarcków jako ich własność prywatna. Stan taki trwał ponad pół wieku. Pewne zmiany wprowadziła dopiero nowa ustawa pruska o miastach z 1808 roku, na mocy której zlikwidowana została prywatna własność miasta, jak również nastąpiła sekularyzacja dóbr kościelnych. Bytom formalnie nadal był miastem powiatowym, jednak nie odgrywał dominującej roli w regionie. Nawet starosta bytomski nie rezydował w Bytomiu lecz w Tarnowskich Górach, które w tym czasie były miastem bogatszym i lepiej zabudowanym. Dopiero w 1818 roku, hrabia Henckel von Donnersmarck - landrat bytomski, przeniósł się do Bytomia wraz ze swym biurem i kasą powiatową. Tymczasową siedzibę znalazł w ratuszu na Rynku, obok władz miejskich. W ślad za landratem podążył lekarz powiatowy. Wybór miasta na stałą siedzibę władz powiatowych przyczynił się do wzrostu dyspozycyjnej funkcji miasta. Powiększała się liczba urzędników zarówno urzędów państwowych jak i dyrekcji firm prywatnych. Już w połowie stulecia powiat bytomski uplasował się w czołówce państwa pruskiego pod względem liczby zaludnienia. Niewątpliwie przyczynił się do tego w znacznym stopniu intensywny rozwój miejscowego górnictwa kruszcowego i hutnictwa. W efekcie tego, w drugiej połowie XIX wieku, Bytom stał się centrum administracyjno-dyspozycyjnym górnośląskiego zagłębia przemysłowego, z dobrze rozwiniętą siecią handlową i usługową oraz wieloma urzędami administracji powiatowej i miejskiej, własną policją, sądem i więzieniem, dystansując tym samym sąsiednie miasta jak chociażby Tarnowskie Góry czy Gliwice. Apogeum dominującej roli w regionie przeżywał Bytom w latach 1850-1870. Do upadku jego znaczenia przyczynił się podział dawnego powiatu bytomskiego na 5 mniejszych części, który dokonano w 1873 roku. Wydzielono wówczas powiat Bytomski, Katowicki, Zabrski i Tarnogórski. Czarny Las uznany został za samodzielny obszar dworski. W 1890 roku nastąpiła kolejna reorganizacja administracji. Powiat bytomski podzielono na Bytom Miasto - pierwsze miasto wydzielone na Górnym Śląsku (Stadtkreis) i Bytom Wieś (Landkreis). Siedzibą Starostwa Powiatowego Wiejskiego została sąsiadująca z Bytomiem i praktycznie wspólnie z nim zarządzana wieś Rozbark. Granica pomiędzy nimi przebiegała wzdłuż obecnej ulicy Korfantego (dawniej Klukowitzerstrasse). Wówczas też rozpoczęto starania o wybudowanie siedziby Starostwa, na miarę potrzeb urzędu państwowego wyższego szczebla. No i w tym miejscu doszliśmy do momentu rozpoczynającej się historii samego budynku willowego przy ul. Korfantego. Budowę tego eklektycznego obiektu rozpoczęto w 1897 roku, na działce odkupionej od miejscowego cieśli Kramera. Plany budowlane sporządzone zostały przez architekta M. Scheriga, a obliczenia statyczne sklepień wykonał architekt Walter Kern. Budowę prowadził mistrz murarski Konrad Segnitz. Wynikiem ich pracy była wspaniała willa, która bogactwem detalu i przepychem wnętrz zachwycała i zachwyca po dziś dzień. Jest to dwukondygnacyjny budynek, w całości podpiwniczony, z wysokim dachem i licznymi wieżyczkami, szczytami i lukarnami. Reprezentacyjną salę konferencyjną wyposażono w piękny kasetonowy strop z polichromią. Lico wykonano z czerwonej cegły licówki, cegły formowanej i glazurowanej. Detale portali, balustradę tarasu oraz cokół wykonano z kamienia naturalnego. Parcelę otoczono ozdobnym ogrodzeniem wykonanym w postaci cokołu i słupków murowanych z kamienia i utrzymujących stalową kratę będącą pięknym przykładem kowalstwa artystycznego. Kratę tą wykonano z elementami przedstawiającymi między innymi głowę gwarka. Kontynuując losy instytucji Starostwa należy dodać, że w 1921 roku doszło do podziału Górnego Śląska pomiędzy Polskę i Niemcy. Ostateczne rozgraniczenie nastąpiło w 1922 roku, w wyniku czego Bytom i większa część dawnego powiatu bytomskiego znalazła się po stronie niemieckiej. Bytom pozostał nadal ośrodkiem okrojonego powiatu obejmującego 9 gmin, w tym część z dawnego powiatu tarnogórskiego (Miedary, Zbrosławice, Wieszowa i Stolarzowice z Górnikami) oraz z powiatu zabrskiego (Rokitnica), Bobrek-Karb, Szombierki (później Chruszczów) i Miechowice. Jeśli chodzi o Rozbark, to jak już wcześniej wspomniano, wieś ta już w końcu XIX wieku była zarządzana wspólnie z Bytomiem. Formalnie jednak włączono ją w granice miasta dopiero w 1927 roku. Po zakończeniu II wojny światowej tereny dawnego powiatu bytomskiego przyłączone zostały do Polski. Nowy podział administracyjny nastąpił dopiero w 1951 roku, kiedy to część gmin powiatu bytomskiego przejęło miasto Bytom, a Starostwo Powiatowe zostało zlikwidowane. Tym samym zamknięto historię ponad półwiecznego funkcjonowania instytucji powiatowej malowniczej willi przy ulicy Korfantego. Po likwidacji tejże instytucji budynek otrzymało górnictwo na cele administracyjno-biurowe. W latach 70-tych obiekt został jednak opuszczony. Po kilkuletnim nieużytkowaniu, a następnie gruntownym remoncie, obiekt został odrestaurowany i przeznaczony na funkcję muzealną. Niewątpliwą ciekawostką dotyczącą naszego budynku Starostwa są zachowane w jego obrębie płaskorzeźby z jednego z wyburzonych budynków z placu Tadeusza Kościuszki. Są to ceramiczne elementy architektoniczno-zdobnicze zdemontowane z kamienicy stojącej niegdyś na przeciw budynku Sądu Rejonowego. Detale te (płaskorzeźby o motywach roślinno-ornamentalnych oraz putta) zamontowane są na murach ogrodzenia posesji, przy ścianie szczytowej sąsiedniego budynku przy ulicy Korfantego 36. więcej »                     Jeśli ta tematyka wzbudzi Wasze zainteresowanie lub ktoś z odwiedzających te strony posiada w swoich zbiorach zbędne pocztówki lub fotografie ze starego Bytomia lub też może przesłać ich graficzną reprodukcję - to bardzo proszę o kontakt na poniższy e-mail:     » pozycja 1 » pozycja 2            © 2004 prawa autorskie zastrzeżone