Fragmenty książki "Bytom na starych planach i pocztówkach" J. Drabina, Cz. Czerwiński, P. Nadolski - Bytom 1995r. Bytomskie pocztówki 1885 - 1922 Rozwój technik graficznych takich jak drzeworyt czy miedzioryt, a w XIX wieku litografia, pozwolił na stosunkowo tanie powielanie obrazów w większych nakładach, a więc i dotarcie ich do szerokich rzesz ludzkich. Sprawnie działająca już w XIX wieku europejska poczta zachęcała do przesyłania nie tylko listów, ale i kart pocztowych. Pierwsze w dziejach pocztówki pojawiły się podczas wojny francusko - pruskiej (1870-71). Potrzeba korespondencji pomiędzy żołnierzami na froncie a ich rodzinami spowodowała wprowadzenie tańszego i wygodniejszego od listu sposobu przekazywania wiadomości. Podyktowane to również było koniecznością zapewnienia jawności korespondencji i przestrzegania tajemnicy wojskowej. Później kartki te, początkowo czyste, zaczęto ozdabiać rysunkami kwiatów, zwierząt czy motywami roślinnymi. Pojawiły się też widoki miast. Do 1905 roku miejsce na korespondencję było tylko obok widoku na przedniej stronie kartki. Na odwrocie było wyłącznie miejsce na adres odbiorcy (tzw. langadress). Później odwrotną stronę kartki pocztowej podzielono na miejsca na adres i korespondencję. Taki system obowiązuje do dziś. Pierwotną techniką produkcji pocztówek była litografia. Na początku XX wieku wykorzystuje się już technikę fotograficzną, gdzie fotografie odpowiednio podretuszowane i zabarwione służą do produkcji kartek pocztowych. Technika ta stopniowo powoli wypiera litografię. Pierwsze pocztówki z Bytomia pochodzą z końca XIX wieku. W latach 1885-99 pojawiły się pocztówki wykonane właśnie techniką litograficzną, z początku czarno białą, później wielokolorową, a przedstawiające fragmenty miasta z tego okresu. Ogólna liczbę pocztówek wydanych w latach 1885-1922 uwzględniającą ich tematyczne odmiany, warianty kolorystyczne itp. szacuje się na ok. 5000 szt. Niestety, brak jest informacji o wielkości nakładów poszczególnych tematów. Należy przypuszczać, że były to nakłady rzędu kilkuset sztuk. Przetrwały próbę czasu tylko nieliczne. W zbiorach kolekcjonerskich bardzo częste są pocztówki przedstawiające ten sam motyw, jednakże wykonane w różnych wariantach: wielokolorowe, czarno-białe, w odcieniach szarości, na różnych gatunkach papieru, itp. Można domniemywać, że wydawane i sprzedawane były dla osób o różnym stopniu zamożności. Osobnym elementem w zbiorach są pocztówki wielotematyczne (wieloobrazkowe) na bazie zdjęć fotograficznych. Prezentują one niekiedy szeroki zakres fragmentów miasta. Dla choćby fragmentarycznego przedstawienia części zbiorów pocztówek bytomskich obejmujących okres lat 1885-1922 wybrano 94 sztuki, których reprodukcje zamieszczono w tej publikacji. Dokonując wyboru pocztówek kierowano się ich rzadkością, potrzebą przedstawienia nie istniejących lub przebudowanych fragmentów miasta oraz interesujących motywów zdjęciowych i sytuacyjnych. Reprodukcje litograficzne zaprezentowane zostały jako pierwsze, a następne w układzie tematycznym, poczynając od przedstawienia centrum miasta, a kończąc na jego obrzeżach. Czas powstania reprodukowanej pocztówki został ustalony na podstawie nadruku przy nazwie wydawcy, bądź określony na podstawie daty stempla pocztowego lub w przypadku braku wyraźnego stempla - wg daty korespondencji wpisanej przez nadawcę. Przedstawione w tym tomie reprodukcje pocztówek są fragmentem prywatnych obszernych zbiorów kolekcjonerskich Przemysława Nadolskiego i Czesława Czerwińskiego, a także pochodzą ze zbiorów Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu. Przygotowując materiały do reprodukcji niejako przy okazji sporządzono (nigdzie dotychczas nie publikowany) wykaz największych wydawców bytomskich pocztówek dokumentujących fragmenty miasta. Równocześnie dla pełniejszego ich przedstawienia - opis zawiera zlokalizowane bytomskie adresy tychże wydawców. Z pewnością jest to jeszcze wykaz niepełny, jednakże oddający wielość autorów. Nazewnictwo podano zgodnie z istniejącym nadrukiem na pocztówkach, a adresy ustalono wg ksiąg adresowych (Adressbuch der Stadt Beuthen O/S). Przemysław Nadolski Czesław Czerwiński więcej »                     Jeśli ta tematyka wzbudzi Wasze zainteresowanie lub ktoś z odwiedzających te strony posiada w swoich zbiorach zbędne pocztówki lub fotografie ze starego Bytomia lub też może przesłać ich graficzną reprodukcję - to bardzo proszę o kontakt na poniższy e-mail:     » pozycja 1 » pozycja 2            © 2004 prawa autorskie zastrzeżone